< <

Αγ. Παρασκευή (Τζούρτζια)

AgParaskeuh2 AgParaskeuh3 OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Η Τζούρτζια με μέσο υψόμετρο 950 μ. βρίσκεται κτισμένη στις βόρειες πλαγιές της κορυφής Παλέτζι με υψόμετρο 1988 μ. Στο χωριό ανήκει κτηματική περιφέρεια από 32.000 στρέμματα η οποία καλύπτεται από έλατο, κέδρο, οστριά, κάρπινο, κρανιά κλπ. Το μεγαλύτερο μέρος της έκτασης είναι ακάλυπτοι βοσκότοποι ή υποαλπικές εκτάσεις αποπλυμένες με εμφανές το μητρικό πέτρωμα και κατακερματισμένες από τις καιρικές και γεωλογικές μεταβολές. Εκτείνεται από υψόμετρο 700 μ. περίπου (Σμίξη) μέχρι 2299 μ. (Καταραχιάς) και περιβάλλεται κυκλικά από τις τοπικές οροσειρές Κουρούνα, Λέορδα, Καταραχιά, Πέντε Πύργοι, Παλέτζι δημιουργώντας μια τεράστια λεκάνη απορροής που διαρρέεται από τα κύρια ρεύματα Χασανίου και Αγ. Αποστόλων τα οποία συμβάλλουν στη θέση Μπουτόκο που σαν κύριο πλέον ρεύμα με το όνομα Τζουρτζιώτικο εκβάλλει στον Ασπροπόταμο. Αμέτρητες δε άλλες πηγές και μικρορεύματα ενισχύουν τον υδάτινο πλούτο της περιοχής και δημιουργούν χώρους φυσικής καλλονής για την αναψυχή των κατοίκων και κατάλληλους βιότοπους όπου ζουν και αναπτύσσονται σπάνια είδη πανίδας και χλωρίδας.

Ο Καταραχιάς, το πολυτραγουδισμένο βουνό, ανήκει στα Αθαμανικά όρη τα οποία δημιουργούν τα φυσικά σύνορα Θεσσαλίας – Ηπείρου ανάλογα με το πού κυλούν τα νερά που ξεκινούν από τις κορυφές τους και παλιότερα χώριζαν την Ελλάδα από την Τουρκία. Οι Τζουρτζιώτες όταν βλέπουν τον Καταραχιά σκεπασμένο με σύννεφα περιμένουν βροχή. Το όνομά του το πήρε από τον αρματολό Γιώργο Καταραχιά ο οποίος είχε στήσει το μπαϊράκι του με τους 18 κλέφτες του σε μια γειτονική ψηλή κορυφή της Κακαρδίτσας. Όταν ήρθε σε προστριβή με τον Χασάν – μπέη, έδωσε σφοδρή μάχη στην οποία ο Χασάν κατάφερε να τον εξοντώσει. Λένε, ότι μετά τη μάχη, ο Χασάν ήπιε νερό από τη βρύση που είναι εκεί κοντά (βρύση του Χασάν) και ήταν τόση η θηριωδία του που μεταδόθηκε στη βρύση, γι αυτό κι οι ταξιδιώτες που σκύβουν να πιουν νερό ακούνε υπόκοφους θορύβους.

Η κτηματική περιφέρεια της Τζούρτζιας έχει διαιρεθεί σε 4 μαντριά δυναμικότητας περίπου 12.000 αιγοπροβάτων τα οποία ζουν και μεγαλώνουν κατά τους θερινούς μήνες από την αυτοφυή βλάστηση:

  • η Πλάκα (Λα πλουάτζα) που περιλαμβάνει τις τοποθεσίες Γκρέκου και Χασάν με τις ομώνυμες βρύσες
  • το Στουρνάρι που περιλαμβάνει τις τοποθεσίες Λάκωμα, Πέτρες, Λιβάδια (Λα λιβάτζ)
  • η Ρέντα που περιλαμβάνει τις τοποθεσίες Μπάντι, Λάκκο, Δοκίμι για το οποίο φημολογείται ότι πήρε το όνομά του από τη συνήθεια των παλιότερων να δοκιμάζουν τη δύναμή τους σηκώνοντας τις μεγάλες κοτρόνες που υπάρχουν διάσπαρτες
  • και τέλος η Σαλατούρα

Η θέση στην οποία χτίστηκε το χωριό είχε τα εξής πλεονεκτήματα:
Έλεγχο μιας από τις ζωτικότερες προσβάσεις προσπελάσεως στην ορεινή Πίνδο, πάνω στη στράτα Ηπείρου – Θεσσαλίας, που ξεκινούσε από Ματσούκι και διαμέσου Καταραχιά – Τζούρτζιας κατέληγε στην Πύλη.
Παρείχε ασφάλεια στους κατοίκους καθώς είναι περιμετρικά οχυρωμένη. Από Βορρά και Νότο με τις πανύψηλες και δύσβατες κορυφές και από Ανατολικά και Δυτικά από τις δύο στενωπούς.
Το επίπεδο και προσχωσιγενές έδαφος από τη θέση Αγ. Γεώργιος μέχρι τη θέση Κανίκια προσφέρονταν για τη δημιουργία κατοικίας και την υποτυπώδη καλλιέργεια. Τα πολλά νερά των φυσικών πηγών, αλλά και το ποτάμι ικανοποιούσαν τις ατομικές ανάγκες αλλά και τις ανάγκες των ζώων. Το κοντινό δάσος τους παρείχε δομική ξυλεία, καύσιμη ύλη και κυνήγι. Οι καιρικές συνθήκες σ’ αυτό ακριβώς το σημείο είναι περισσότερο ήπιες από τη γύρω περιοχή.

Στην ευρύτερη περιοχή του χωριού υπάρχουν ωραιότατες βρύσες με υγιεινό, εύγευστο και κρύο νερό. Στον Κάτω Μαχαλά υπάρχει η Γκουντουσόρου, στο Μεσοχώρι η βρύση της πλατείας, η Σέχα και η Μπρούμπα, στον Απάνω Μαχαλά η Λούνη, ένα τέταρτο μακριά από την Αγία Μαρίνα η Καπριόρου, ψηλά στα μαντριά η Γκρέκου, κοντά στον Προφ. Ηλία και στην τοποθεσία Μπάντι οι ομώνυμες βρύσες.
Το Δασικό Σύμπλεγμα Ασπροποτάμου περιλαμβάνει 8 δάση που απαρτίζουν ένα μοναδικό για τη χώρα μας σε έκταση και ομορφιά δάσος Ελάτης κυρίως μαζί με Οξυά, Μαύρη Πεύκη και Δρυ. Μέσα στο δάσος αυτό απαντώνται άγρια ζώα, όπως αλεπού, αρκούδα, λαγός, αγριόχοιρος, σκίουρος, κουνάβι, αγριόγατα, αγριοκάτσικο, ζαρκάδια καθώς και πτηνά όπως η ορεινή πέρδικα, η τσίχλα, το αγριοπερίστερο και όλα σχεδόν τα είδη των ενδημικών μικροπουλιών. Η περιοχή Ασπροποτάμου έχει ενταχθεί στο δίκτυο προστασίας της άγριας ζωής NATURA 2000, και είναι ελεγχόμενη κυνηγετική περιοχή και καταφύγιο θηραμάτων (Φ.Ε.Κ./527/Β/92).

Tο 1881 η Τζούρτζια υπαγόταν διοικητικά σαν οικισμός στο Δήμο Αθαμάνων της Επαρχίας Τρικάλων. Το 1912 γίνεται η αρχική αναγνώριση της Κοινότητας Τζούρτζιας προερχόμενης από τον τέως Δήμο Αθαμάνων, με έδρα την Τζούρτζια. To 1955 η κοινότητα μετονομάζεται σε Αγ. Παρασκευή.Το 1998 με το σχέδιο Καποδίστριας ανήκει στην Διευρυμένη Κοινότητα Ασπροποτάμου.

Η Τζούρτζια, παρόλο που ήταν ένα από τα λίγα χωριά του Ασπροποτάμου που δεν κάηκε από τους Γερμανούς και έχει πληθώρα πετρόκτιστων σπιτιών, δεν χαρακτηρίστηκε ποτέ ως παραδοσιακός οικισμός και δεν προστατεύθηκε, με αποτέλεσμα αρκετά σπίτια να έχουν τροποποιηθεί ανεπανόρθωτα, κάποια να αφήνονται στη φθορά του χρόνου και τέλος κάποια να έχουν κρυφτεί πίσω από νεόκτιστα. Παρόλα αυτά, ικανός αριθμός σπιτιών διατηρούνται σε πολύ καλή κατάσταση, έχοντας υποστεί μόνο τις αναγκαίες επεμβάσεις για να είναι λειτουργικά και τη σημερινή εποχή.

Σε γενικές γραμμές, τα πετρόκτιστα της Τζούρτζιας χτίστηκαν από τις αρχές του 1900 και μέχρι και τον πόλεμο. Η αρχιτεκτονική τους θυμίζει έντονα Ήπειρο (Ζαγοροχώρια, Συρράκο κλπ) και αυτό οφείλεται αφενός στις ίδιες κλιματολογικές συνθήκες και στα ίδια φυσικά υλικά κατασκευής, αφετέρου στο ότι τα σπίτια χτίστηκαν από Ηπειρώτες κτιστάδες οι οποίοι έρχονταν τα καλοκαίρια σε μπουλούκια (ισνάφια) από τα Πράμαντα και τους Καλαρρύτες και τα έχτιζαν χρησιμοποιώντας ντόπια άσπρη πελεκητή πέτρα για την τοιχοποιία, ακατέργαστες πλάκες για τη στέγη και ξύλο από τα γύρω δάση για τα δοκάρια, τα πατώματα και τις πόρτες. Στο χτίσιμο του σπιτιού, που κρατούσε συνήθως ένα ολόκληρο καλοκαίρι, βοηθούσε όλο το χωριό κουβαλώντας την πέτρα με τα μουλάρια.

Οι πλάκες της σκεπής αντικαταστάθηκαν μετά το 1965 με γκρι τσίγκους, διότι με τον καιρό, καθώς σέρνονταν κάτω από την πίεση του χιονιού, άφηναν ρωγμές οπότε η σκεπή έσταζε και χρειάζονταν μερεμέτι από ειδικό τεχνίτη. (Πηγή μας και το http://www.tamos.gr/index.html)

Αξιοθέατα:

Στο κέντρο του χωριού ξεχωρίζει ο ναός της Αγίας Παρασκευής χτισμένος το 1896.
Πριν από το 1790 χτίστηκε ο ναός του Αγίου Γεωργίου.
Το μοναστήρι της Κοίμησης της Θεοτόκου, χτισμένο στο πέρασμα προς την Ήπειρο έγινε κατά την παράδοση η αφορμή για τη δημιουργία του χωριού επειδή η θέση του και τα απέραντα βοσκοτόπια ευνοούσαν την ανάπτυξη της κτηνοτροφίας.
Ο καταρράκτης Μαντάνι του διαβόλου, ύψους 12 μέτρων στη θέση Λιβάδια.
Το πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής (25-28 Ιουλίου) με χορούς παραδοσιακών συγκροτημάτων.

Διαδρομές:

Μια μεγάλη πορεία 8 περίπου ωρών γίνεται από το κέντρο του χωριού προς το Ματσούκι Ιωαννίνων ακολουθώντας την παραδοσιακή στράτα των κυρατζήδων. Ένα παλιό έθιμο επιβάλλει την πορεία αυτή στη γιορτή του Δεκαπενταύγουστου όπου οι συμμετέχοντες διανυκτερεύουν στο μοναστήρι της Βύλιζας Ματσουκίου για να πάρουν μέρος στη γιορτή της επομένης μέρας.

Μια πορεία τεσσάρων περίπου ωρών οδηγεί στην κορυφή Καταραχιάς της Κακαρδίτσας (υψ. 2299 μ.)

Ακολουθόντας το δεξιό κλάδο του ρέματος που διασχίζει το χωριό σε μία και μισή ώρα θα συναντήσετε τον καταρράκτη Μαντάνι του διαβόλου. Στο μονοπάτι υπάρχει σήμανση.

Have your say