< <

Ταξίδι στην Σικελία

Πολιτιστικό (και ολίγον ορειβατικό) ταξίδι στην Σικελία πραγματοποίησε ο τρικαλινό; Ταξιδευτής Ιωάννης Ξηρός και στο εξής ο γράφων, μέλος του Συλλόγου Πεζοπορίας Ορειβασίας Τρικάλων (Σ.Π.ΟΡ.Τ.) Το ταξίδι διήρκεσε από 7 έως 13 Ιουνίου 2012 και είχε ως πρώτο στόχο την ανάβαση στην Αίτνα, η οποία με ύψος 3340 μ. είναι το μεγαλύτερο ενεργό ηφαίστειο της Ευρώπης. Δυστυχώς όμως εκείνες τις μέρες  η προσέγγιση στην κορυφή με τους κεντρικούς κρατήρες είναι απαγορευμένη μέχρι νεωτέρας, λόγω της έντονης δραστηριότητας του ηφαιστείου που αποδεσμεύει θανατηφόρα αέρια.

Παρόλα αυτά με τζιπ και διεθνή παρέα κάναμε ένα ολοήμερο trekking (πεζοπορία) στους πρόποδες της Αίτνας κατά την οποία ο ντόπιος οδηγός βουνού μου εξήγησε ότι η σημερινή Αίτνα είναι στην πραγματικότητα το τρίτο κατά σειράν ηφαίστειο που εξεράγει από την θάλασσα της Μεσογείου και ότι το ένα ηφαίστειο σκέπαζε το άλλο. Η δημιουργία της Αίτνας είναι το αποτέλεσμα της σύγκρουσης της αφρικανικής τεκτονικής πλάκας με την ευρωπαϊκή που βρίσκεται πάνω από την πρώτη και χωρίζει την Σικελία στα δύο.

Είχαμε την ευκαιρία να παρατηρήσουμε σχηματισμούς σπηλαίων από το μάγμα, με ενεργούς κρατήρες, ολόκληρες κοιλάδες που άνοιξε στο πέρασμά της η λάβα και μια τεράστια περιοχή που περιέχει όλα τα στοιχεία, μικρά ή μεγάλα (από πετρωμένη λάβα μέχρι lava bombs) που αφήνουν οι εκρήξεις. Η Αίτνα ως ονομασία προέρχεται από το αρχαίο ρήμα αίθω (= καίω) και οι Έλληνες πίστευαν ότι εκεί μέσα οι Γίγαντες κατασκεύαζαν τα όπλα των θεών.

Την άλλη μέρα επίσκεψη στις Συρακούσες. Οι Συρακούσες, αποικία των Κορινθίων από το 734 π.Χ. υπήρξαν για αιώνες η πρωτεύουσα της ελληνικής Σικελίας, κέντρο εξουσίας και πολιτισμού μέχρι την ρωμαϊκή κατάκτηση το 224 π.Χ. Το σημαντικότερο αρχαιοελληνικό μνημείο είναι το Ελληνικό θέατρο, τεράστιο κατασκεύασμα του 3ου αιώνα π.Χ. το οποίο, ανακατασκευασμένο χρησιμοποιείται σήμερα για μεγάλες παραστάσεις και συναυλίες. 19.000 θεατές χωρά το θέατρο και κατασκευάστηκε με λάξευση ενός πελώριου μονόλιθου, προκειμένου να κατασκευαστούν οι σειρές των καθισμάτων. Η ακουστική του είναι τέλεια. Ενδιαφέρον επίσης είναι και το Ρωμαϊκό αμφιθέατρο του 3ου αιώνα μ.Χ.

Με συγκίνηση αντίκρισα έναν λαξευτό τάφο, δίπλα στις κατακόμβες του αρχαιολογικού πάρκου, όπου, κατά την παράδοση, ετάφη ο Αρχιμήδης, η μεγαλύτερη επιστημονική μεγαλοφυΐα του αρχαίου κόσμου. Την μεγάλη συγκίνηση όμως μου επεφύλαξε η επίσκεψη στο Αρχαιολογικό Μουσείο των Συρακουσών, στο οποίο απαντώνται πολλές ερωτήσεις ενός ιστοριοδίφη. Ευρήματα όλων των εποζών υπάρχουν εκεί. Τα σημαντικότερα είναι τα αρχαία ελληνική. Αγάλματα, αμφορείς, κύλικες, λήκυθοι, όπλα, μαρτυρούν έναν μεγάλο πολιτισμό που κυριάρχησε στην Ανατολική μεσόγειο καθ’ όλη την Αρχαιότητα. Οι Έλληνες είχαν εμπορικές επαφές με την Σικελία και την Κάτω Ιταλία ήδη από την εποχή των Μυκηναίων (1300 π.Χ. έως τον 9ο αιώνα π.Χ.) από τον 8ο αιώνα π.Χ. άρχισαν να κτίζονται αποικίες εκεί, άλλες από δωρικές και άλλες από ιωνικές πόλεις. Απώθησαν τους ντόπιους στα ενδότερα και διατήρησαν πολιτιστικές και εμπορικές επαφές, χωρίς όμως να σχεδιάσουν και να επιχειρήσουν ποτέ πλήρη κατάκτηση. Ως κατακτητής ήλθε από την Ήπειρο ο Πύρρος, απέτυχε όμως, και μετά από το μεγάλο αυτό φιάσκο της ιστορίας μας η Ρώμη έκανε όλη την χώρα (και την Σικελία βεβαίως) επαρχία της.

Την επόμενη μέρα, η γλυκιά και πανέμορφη κωμόπολη Ταορμίνα (το αρχαίο Ταυρομένιο των Χαλκιδέων) με αποζημίωσε από τους κόπους του ταξιδιού. Ο κόλπος της Ταορμίνα είναι εκπληκτικής ομορφιάς, δεν υπάρχει επισκέπτης της Σικελίας που να μην περάσει από το στολίδι της νήσου. Η Ταορμίνα διαθέτει το περίφημο αρχαίο ελληνικό θέατρο των 10.000 θέσεων του 30υ π.Χ. αιώνα κατασκευασθέν από πέτρα, υπό των Χαλκιδέων αποίκων. Τον 2ο μ.Χ. αιώνα οι Ρωμαίοι κατασκεύασαν πέριξ αυτού τεράστιους τοίχους και αψίδες από κεράμους της εποχής (ερυθρούς) προκειμένου να μετατρέψουν αυτό το κέντρο πολιτισμού σε αρένα μονομάχων και αγρίων ζώων, πράγμα πολύ φυσικό μια και μιλάμε για Ρωμαίους. Ως γνωστόν, εκεί όπου υποχωρεί ο πολιτισμός (αρχαία ελληνική ορχήστρα) κερδίζει η βαρβαρότητα (ρωμαϊκή αρένα). Ακολούθως, η μεγαλύτερη συγκίνηση του ταξιδιού: Η επίσκεψη στο Agrigento, τον αρχαίο Ακράγαντα, την αποικία της επίσης σικελικής Γέλας, η οποία με την σειρά της ήταν αποικία των Ροδίων και την Κρητών (Δωριείς).

Δίπλα στην πόλη υπάρχει ο αρχαιολογικός χώρος με τα πολυτιμότερα απομεινάρια μιας άλλης εποχής. Οι ναοί της Ήρας, του Ηρακλή, της Ομόνοιας, της Δήμητρας και των Διόσκουρων, το Βουλευτήριο και το Ασκληπιείο (ιατρείο), το Γυμνάσιο και άλλα μνημεία, τόπος προστατευμένος από την Unesco. Οι ναοί αυτοί κτίστηκαν τον 5ο αιών π.Χ. και ορισμένοι τον 4ο αιώνα π.Χ. Κάποιοι διατηρούνται σε καλή κατάσταση, κάποιοι υπάρχουν μόνον ως κολώνες και κρηπιδώματα. Μαρτυρούν όμως έναν μεγάλο πολιτισμό που ακόμα και τώρα φωτίζει τον κόσμο.

Οι Σικελοί και οι νότιοι Ιταλοί έχουν αρκετό ελληνικό αίμα στις φλέβες τους. Είναι κρίμα για εμάς που δεν εξελληνίστηκαν όταν το ελληνικό έθνος είχε την ευκαιρία κατά την αρχαιότητα πριν την άνοδο της Ρώμης. Η τελευταία ευκαιρία εξελληνισμού χάθηκε κατά τα μέσα Βυζαντινά χρόνια, όταν ο αυτοκράτωρ Λέων Ίσαυρος, κατά τον 8ο αιώνα μ.Χ. αφήρεσε από την εκκλησιαστική δικαιοδοσία του Πάπα τα Βαλκάνια νοτίως του Δούναβη και την Ελλάδα, χαράσσοντας έτσι τα σύνορα μεταξύ καθολικισμού και ορθοδοξίας. Δεν έκανε όμως το ίδιο για την Κάτω Ιταλία και Σικελία, αν και οι περιοχές αυτές ήταν ακόμα τότε εντός των ορίων του ελληνόφωνου και βυζαντινού κράτους. Αυτές οι περιοχές αν και έμειναν άλλους τρεις αιώνες και μέχρι το 1071 μ.Χ. στην βυζαντινή εξουσία, κάτω από την πνευματική εξουσία του Πάπα της Ρώμης και με την θεία λειτουργία στα λατινικά, σταδιακά εξιταλίστηκαν και εκκαθολικίστηκαν, θέτοντας έτσι τέλος σε μια μακραίωνη και ένδοξη εποχή που έμεινε στην ιστορία ως η Μεγάλη Ελλάς.

Παρόλο το τέλος όμως του ιταλικού Ελληνισμού το πνεύμα της Μεγάλης Ελλάδας είναι ακόμα εκεί. Άφθονοι κατακτητές, Ρωμαίο, Άραβες, Νορμανδοί, Γερμανοί, Γότθοι και άλλοι πέρασαν από την Σικελία, μόνο όμως τα αρχαία ελληνικά ονόματα έμειναν. Οι δρόμοι τους είναι αφιερωμένοι και φέρουν αρχαιοελληνικά ονόματα, οι πόλεις τους το ίδιο, ακόμα και η μεγάλη εθνική οδός Bari – Messina φέρει το όνομα Magna Grecia.

Όλοι οι αληθινοί Έλληνες οφείλουν μια επίσκεψη στην Σικελία όπως επίσης και στην Πόλη, στην Καππαδοκία και στα Μικρασιατικά παράλια. Εκεί, ακόμη και οι πέτρες φωνάζουν ότι από εκεί πέρασε ο μόνος πολιτισμός που βοήθησε την ανθρωπότητα όσο κανείς άλλος.

Ιωάννης Ξηρός

sikelia1 sikelia2 sikelia3 sikelia4

Have your say