< <

Στο μοναστήρι του Αγ. Βησαρίωνα

Ο βροχερός καιρός του περασμένου Σαββατοκύριακου ήταν η αφορμή να κάνουμε μια διαδρομή που από παλιά σκεφτόμασταν. Από τον Άγιο Βησσαρίωνα, στις υπώρειες του Κόζιακα, να ανεβούμε στο ομώνυμο μοναστήρι ακολουθώντας μονοπάτι.

Η κοινότητα του Αγίου Βησσαρίωνα απέχει δύο χιλιόμετρα από την Πύλη. Το χωριό οφείλει το παλιό του όνομα «Δούσικο» σε ένα ενδημικό του τόπου είδος βαλανιδιάς με το (σλαβικό) όνομα Ντούσκο ή Ντουσκάρι. Ο πρώτος κάτοικος του χωριού φαίνεται εγγεγραμμένος στα μητρώα αρρένων της κοινότητας από το 1832, όταν αυτή υπαγόταν στο επαρχείο Ντουσκάρ. Το Δούσικο, χτισμένο σε υψόμετρο 230 μέτρων δίπλα στον Πορταϊκό ποταμό, διαθέτει πολύ υγιεινό κλίμα, το οποίο απολαμβάνουν οι 1.100 κάτοικοί του, γεωργοί και κτηνοτρόφοι. Σε μικρή απόσταση από το χωριό βρίσκεται το δάσος «Λάκκα της Στεφανής» και το εκτροφείο θηραμάτων του Κόζιακα. Πρόσφατα το χωριό απέκτησε και τη δική του μικρή λίμνη στα νερά της οποίας κολυμπούν πάπιες, κύκνοι και πλήθος ψαριών. Είναι ένα στολίδι για τον νομό μας  που οφείλεται στις άοκνες προσπάθειες των τοπικών αρχών.

Από την πλατεία του χωριού ακολουθούμε τον δρόμο αριστερά που σύντομα σταματά κοντά στο παλιό πέτρινο γεφύρι, ένα όμορφο δείγμα της λαϊκής αρχιτεκτονικής που χρήζει ιδιαίτερης φροντίδας. Γεφυρώνει τις όχθες ρέματος που κατεβαίνει από τις πλαγιές του Κόζιακα για να καταλήξει στον Πορταϊκό.

Εμείς βαδίζουμε έχοντας το ρέμα αριστερά σε μια πορεία αρκετά ομαλή. Η βλάστηση πυκνή, από πλατάνια, βελανιδιές και πουρνάρια φτάνει ψηλά μέχρι τις κορυφές του βουνού. Στάζουν ακόμα από τη βροχή τα φύλλα γυαλίζοντας στο πρωινό φως. Σύντομα τα σύννεφα πυκνώνουν και μια σιγανή βροχή μας αναγκάζει να επιστρατεύσουμε ομπρέλες και αδιάβροχα. Καθόλου δεν πτοούμαστε, ίσα – ίσα που έχουμε την ευκαιρία να βγάλουμε όμορφες, ατμοσφαιρικές φωτογραφίες. Μετά από πορεία 45’ περίπου συναντάμε χωματόδρομο που σύντομα μας οδηγεί στον ασφάλτινο δρόμο προς το μοναστήρι. Από εδώ, χρειαζόμαστε άλλα 20’ πορείας μέχρι τις πύλες του, στο υψόμετρο των 750 μέτρων.

Το εντυπωσιακό κτίσμα  με τα επιβλητική του πρόσοψη αποκαλείται και μονή του Σωτήρος των Μεγάλων Πυλών λόγω της σύνδεσής της με την κοντινή και διαλυμένη σήμερα, βυζαντινή μονή του 13ου αιώνα, της Πόρτα -Παναγιάς. Ιδρύθηκε μεταξύ των ετών 1527-1535, στον χώρο ερειπίων μονής του 13ου – 14ου αιώνα αφιερωμένης στο Χριστό. Το πρώτο καθολικό της μονής έχτισε ο Άγιος Βησσαρίων, μητροπολίτης Λαρίσης και ιστορική προσωπικότητα μεγάλης εμβέλειας και κοινωνικής δράσης, με τη βοήθεια του αδελφού του Ιγνατίου (επισκόπου Καπούας και Φαναρίου). Στη θέση του παλαιού αυτού καθολικού κτίστηκε το 1557 το σημερινό καθολικό, από τον ανιψιό του αγίου Βησσαρίωνος και μητροπολίτη Λαρίσης Νεόφυτο και τους επισκόπους Δημητριάδος Ιωσήφ, Λιτζάς Λουκά και Φαναρίου Μαρτύριο. Στον Νεόφυτο που είναι ο δεύτερος κτήτορας της μονής οφείλεται και η επέκταση των κελιών. Η μονή ήταν από τα πιο πλούσια και δραστήρια μοναστήρια της περιοχής με κτήματα στη Ρουμανία. Η παράδοση αναφέρει πως στην περίοδο της ακμής του διέθετε 365 κελιά, τράπεζα αλλά και πλουσιότατη βιβλιοθήκη. Το 1771 και το 1820 η μονή λεηλατήθηκε από τους Τουρκαλβανούς ενώ το 1823 μετά τη σύλληψη και φυλάκιση του ηγουμένου της μονής, ακολούθησε σφαγή και λεηλασία της από τους στρατιώτες του Σούλτζε Κόρυτζα. Το μοναστήρι έπαθε νέες καταστροφές από πυρκαγιά και τους βομβαρδισμούς του 1943. Σήμερα λειτουργεί με 8 μοναχούς και είναι άβατο στις γυναίκες.

Παλαιότερα η είσοδος στον οχυρωματικό περίβολο της μονής γινόταν με τη βοήθεια μιας κινητής ξύλινης κλίμακας, η οποία ανασύρονταν μετά τη δύση του ηλίου. Σήμερα, ο επισκέπτης εισέρχεται στον περίβολο της μονής μέσω της κεντρικής εισόδου, η οποία βρίσκεται στο μέσο περίπου της νότιας πλευράς του. Κεντρικό κτίριο της αυλής αποτελεί το καθολικό της μονής, αφιερωμένο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Πρόκειται για έναν αθωνίτικου τύπου, σύνθετο τετρακιόνιο, ναό, στον οποίο έχει προστεθεί νάρθηκας και εξωνάρθηκας. Πάνω από τους χώρους αυτούς βρίσκονται τα παρεκκλήσια των Εισοδίων της Θεοτόκου, του Τιμίου Προδρόμου και των Αγίων Πάντων. Η αγιογράφηση του καθολικού, έργο του ζωγράφου Τζώρτζη ή Ζώρζη, αποπερατώθηκε τον Νοέμβριο του 1557. Από τα τρία παρεκκλήσια της μονής, το παρεκκλήσιο των Εισοδίων της Θεοτόκου φέρει διάκοσμο του 1675, το παρεκκλήσιο του Τιμίου Προδρόμου του 1693 και το παρεκκλήσιο των Αγίων Πάντων του 1746. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο του καθολικού είναι μεταγενέστερο της αρχικής φάσης του καθολικού και χρονολογείται στα 1813. Το καθολικό περιβάλλεται από τριώροφα κτίρια με ξύλινους εξώστες που στεγάζουν τις υπόλοιπες δραστηριότητες της μονής. Αριστερά της εισόδου στη μονή βρίσκεται η Τράπεζα. Πολλά από τα αρχικά κτίρια της μονής, όπως το τμήμα της δυτική πτέρυγας κελιών, καταστράφηκαν και σήμερα έχουν αναστηλωθεί.

Μετά την ξενάγηση και το παραδοσιακό κέρασμα, η επιστροφή. Από την πλευρά της λίμνης αυτή τη φορά, ώστε να ολοκληρωθεί η γνωριμία μας με αυτή την όμορφη περιοχή του Κόζιακα.

Have your say