< <

Μογγολία

Oρειβατική και πολιτιστική αποστολή πραγματοποίησε από 29/7 μέχρι 17/8/2011 ο ΕΟΣ Φυλής (Αττικής) σε ένα απίστευτο ταξίδι στη μυθική Μογγολία με 5 ορειβάτες και 8 πεζοπόρους με αρχηγό τον Κωστή Πετρόπουλο. Σε αυτή συμμετείχε και ο Ιωάννης Ξηρός, μέλος του Συλλόγου Πεζοπορίας Ορειβασίας Τρικάλων, αλπινιστής και ταξιδευτής του κόσμου.
Την 30/7 προσγειωθήκαμε στην πρωτεύουσα Ulaanbaatar. Μετά το απαραίτητο city – tour επισκεφθήκαμε το Εθνικό Μουσείο, όπου παρουσιάζεται συνοπτικά η ιστορία και ο τρόπος ζωής των Μογγόλων. Την 31/7 ξεκινήσαμε με 3 μίνι βαν την πορεία μας προς νότο. Ο σχεδιασμός του ταξιδιού περιελάμβανε διάσχιση της κεντρικής στέπας νοτίως της πρωτεύουσας, διάσχιση μεγάλου μέρους της ερήμου Gobi και επιστροφή στην Ulaanbaatar με έναν μεγάλο κύκλο. Κατόπιν η ομάδα θα χωριζόταν και η μεν 5 ορειβάτες θα συνέχιζαν για τα Αλτάϊα όρη και οι πεζοπόροι θα συνέχιζαν το trekking προς βορρά.

Η περιοχή που διασχίσαμε είναι στέπα, δηλαδή άμμος με συγκεκριμένη και αποκλειστική βλάστηση, ακατάλληλη για καλλιέργεια. Μπορεί όμως να φιλοξενήσει εκατομμύρια βοοειδών, αιγοπροβάτων, αλόγων και καμήλων. Μικρές λίμνες επιτρέπουν το πότισμα των ζώων ενώ οι άνθρωποι υδρεύονται από πηγάδια. Η βοσκή είναι ελεύθερη για όλους αντί συμβολικού ενοικίου στο κράτος. Οι Μογγόλοι της υπαίθρου ζουν σε ger (γκερ), κυκλικές σκηνές από μαλλί που στηρίζεται εσωτερικώς με δοκάρια και εξωτερικώς περιβάλλεται από λευκό πανί. Στο εσωτερικό τους περιέχουν κρεβάτια και στοιχειώδη έπιπλα με κουζινικά είδη και ρουχισμό. Παραπλεύρως των ger υπάρχουν ξύλινα υπόστεγα για τα ζώα. Η Μογγολία είναι διάσπαρτη με ger, συναντά κανείς 2 ή 3 ή και περισσότερα ger που ανήκουν σε οικογένειες, μικρές ή μεγαλύτερες. Οι χειμώνες είναι ιδιαίτερα σκληροί και για τους ανθρώπους και για τα ζώα, τα οποία από το ψύχος και την ακινησία πεθαίνουν κατά χιλιάδες τον χειμώνα. Είδαμε ανθρώπους να  κόβουν χορτάρι κατά μάζες για να θρέψουν τα ζώα τους από τον Οκτώβριο μέχρι τον Απρίλιο, εποχή χιονοκάλυψης.
Μόνο το 6% της χώρας είναι καλλιεργήσιμο και άλλο τόσο δασώδες. Τα περισσότερα δημητριακά και οπωρολαχανικά εισάγονται και οι ανάγκες για ξυλεία είναι επιτακτικές για ένα έθνος κτηνοτρόφων. Υπ’ όψιν ότι ο πληθυσμός είναι περίπου 3 εκατομμύρια.
Οι πεδιάδες της Μογγολίας δίνουν στον ταξιδιώτη μια αίσθηση απεραντοσύνης. Το απέραντο πράσινο, οι περιφερόμενες καμήλες, άλογα κλπ και τα διάσπαρτα ger , άσπρα σημάδια στην πράσινη απεραντοσύνη, δίνουν την εντύπωση ότι βρίσκεται κανείς στις μεσοδυτικές πεδιάδες της Βόρειας Αμερικής κατά την εποχή των ερυθροδέρμων και των βισώνων.
Η πρώτη διανυκτέρευσή μας σε ger – camp ήταν σε μια περιοχή της στέπας βραχώδη και επιβλητική, όπου πριν από αιώνες ζούσαν σαμάνοι ιερείς. Ο σαμανισμός, αρχαία θρησκεία των λαών της στέπας, βασιζόταν στην λατρεία των πνευμάτων. Ο Σαμάνος είχε καθήκον να εξευμενίζει τα πνεύματα της φύσεως και να διώχνει το κακό.
Αρκετά νοτιότερα η βλάστηση είναι αραιότερη, σημάδι ότι η έρημος Gobi είναι κοντά. Κατά κανόνα κάναμε 250 χλμ ανά ημέρα, πλην όμως η δυσμενής κατάσταση των δρόμων της στέπας και της ερήμου απαιτεί ώρες και συνοδεύεται από άφθονη σκόνη. Πολλά jeep και mini van διασχίζουν τους σκονισμένους δρόμους της Μογγολίας, τα περισσότερα μεταφέροντας τουρίστες. Σύννεφα σκόνης στον ορίζοντα, αυτή είναι η Μογγολία.
Την 2/8 μπήκαμε στην Gobi, η οποία καλύπτει το νότιο μέρος της χώρας. Πεζοπορήσαμε στα Bain jack cliffs, λόφους πετρωμένης άμμου που σχηματίζουν γκρεμούς. Εκεί ο αμερικανός Andrews το 1925 με την ομάδα του ανακάλυψαν απομεινάρια δεινοσαύρων και τα απολιθωμένα αυγά τους, τα μόνα στον κόσμο.
Την επόμενη μέρα είχαμε μια δοκιμασία και μια ωραία έκπληξη. Μετά από μια δυσκολότατη ανάβαση σε αμμόλοφο (μια ώρα) κατά την κατάβαση ακούσαμε την μουσική της άμμου, έναν υπόκωφο, αλλά συχνά ευχάριστο θόρυβο, έναν βόμβο που δημιουργεί η τριβή τόνων άμμου. Εκείνη η μέρα έκλεισε με χορωδία λύκων της στέπας, τα ουρλιαχτά τους ακούγονται σε χιλιόμετρα.
Η έρημος Gobi προκαλεί εκπλήξεις. Δεν είναι καθόλου άδεια. Εκατοντάδες χιλιάδες ζώα ζουν εκεί, εξημερωμένα και μη, γύπες, αετοί και λύκοι αποδεικνύουν μια πλήρη τροφική αλυσίδα. Πολιτισμοί επίσης άνθισαν εκεί.  Συναντήσαμε ερείπια βουδιστικών ναών και ποταμούς στην περιοχή Ongi και πολλούς ανθρώπους.
Η αντίστροφη πορεία προς βορρά περιελάμβανε επίσκεψη στο Εθνικό Πάρκο Χόρου με το ποτάμι και τον καταρράκτη του. Είναι αυστηρώς προστατευμένη περιοχή και στο ψηλότερο σημείο της υπάρχει το υπέροχο βουδιστικό μοναστήρι Tafhon (1653) και μια τέλεια άποψη της μογγολικής Σιβηρίας. Διασχίσαμε πεζοί αλλά και με άλογα δάση από mai, το κλασσικό σιβηριανό δέντρο (ελατοειδές) εκπληκτικής ομορφιάς.
Στο Katakorum, αρχαία πρωτεύουσα του Ogodei Chan (γιού του Chingis Chan) το ύψιστο πολιτιστικό σημείο της αποστολής: σε μια έκταση 160 στρεμμάτων το μεγαλοπρεπές βουδιστικό μοναστικό κέντρο Erdene zuu του 17ου αιώνα, μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, προστατευμένο από την Unesco.
Για τους ορειβάτες το οδοιπορικό έκλεισε με μια επίσκεψη στον χώρο των μοναδικών πραγματικά αγρίων αλόγων που απέμειναν στον κόσμο, την ράτσα Takhi. Είδαμε νωρίς το πρωί 10 άλογα (ιδίου χρώματος) πριν φύγουν για ψηλότερα σημεία.
Κατόπιν άρχισε για εμάς η μεγάλη πενθήμερη δοκιμασία της ανάβασης στα όρη Altai. Αυτά βρίσκονται στο δυτικότερο άκρο της Μογγολίας. Τα Altai είναι τεραστίων διαστάσεων ορεινό συγκρότημα και μοιράζονται μεταξύ Μογγολίας, Ρωσσίας και Κίνας με την μεγαλύτερη κορυφή τους την Beluha να βρίσκεται στην Σιβηρία, κοντά στα μογγολικά σύνορα. Στόχος μας ήταν η κορυφή Kiuten Peak (Kiuten = παγωμένο), η οποία με τα 4.357 μέτρα της είναι η ψηλότερη της Μογγολίας.
Την 10/8 πτήση Ulaanbaatar για το Ulsi. Με παλαιό, αλλά δυνατό ρωσικό mini van κάναμε 200 χλμ στον δυσκολότερο ορεινό δρόμο που είδαμε ποτέ μας, σε 6 ώρες. Η πρώτη κατασκήνωση ήταν στα 2.100 μ. Την επόμενη είχαμε πορεία 6 ωρών μέχρι το base camp στα 3.100 μ. στη βάση του παγετώνα. Ο παγετώνας Potamin είναι ένας από τους μεγαλύτερους και εντυπωσιακότερους παγετώνες που απέμειναν στον πλανήτη, παρόλο που και αυτός δυστυχώς συρρικνώνεται.
Την 12/8 μετά από πορεία 6 ωρών επί του παγετώνα, η οποία ήταν ιδιαιτέρως προσεκτική για να μην πέσουμε σε ρωγμές (crevasses) με δυσάρεστα ενδεχόμενα, κατασκηνώσαμε στο ABC camp στους πρόποδες του Kieuten Peak.
13/8, η σκληρότερη μέρα. Με το πρώτο φως στις 6:10’ π.μ. δεμένοι με ορειβατικό σκοινί και την οδηγό βουνού Kanga (την καλύτερη της Μογγολίας), ξεκινήσαμε για την κορυφή. Φτάσαμε εκεί με σύμμαχο τον καλό καιρό την 10:20’ π.μ. όπου φωτογραφηθήκαμε και βροντοφωνάξαμε: Ζήτω η Ελλάς!
Κατά την κατάβαση χρειάστηκε να κάνουμε ραπέλ (καταρρίχηση) 60 μ. σε κλίση 65ο παγωμένου χιονιού. Μετά το μάζεμα των σκοινιών ξεκινήσαμε άλλη πορεία 4 ωρών (οι 2 υπό βροχή) μέχρι το base camp όπου διανυκτερεύσαμε.
Την επόμενη μέρα μετά από πορεία 4 ωρών και άλλων 6 με το ρωσικό mini van φτάσαμε επιτέλους στο Ulgi για να πάρουμε την 15/8 το αεροπλάνο για την Ulaanbaatar όπου η περιπέτεια τελείωσε. Επιστρέψαμε στην Αθήνα την 18/8 μέσω Μόσχας, πλήρεις εντυπώσεων και συγκινήσεων, με την πεποίθηση ότι κάναμε κάτι σημαντικό.
Και τώρα ορισμένα απαραίτητα ιστορικά στοιχεία. Μογγολικές δυναστείες είναι γνωστές από τον 3ο αιώνα π. Χ. Βασίλειο των Ούννων (από 3ο π. Χ. μέχρι 1ο μ. Χ. αιώνα), βασίλειο Xianbei (1ος – 3ος αιώνας μ. Χ.), βασίλειο Joujan (3ος – 6ος μ. Χ. αιώνας), βασίλειο των Τούρκων Kok (6ος – 9ος μ. Χ. αιώνας) οπότε αναπτύχθηκαν οι τέχνες  και η τεχνική και το βασίλειο των Khidan (10ος – 12ος αιώνας) μέχρι να φθάσουμε στον Chinggis Chan (Τσιγκίς Χαν) ο οποίος από τα τέλη του 12ου αιώνα μέχρι το 1227 ένωσε όλους του Μογγόλους και δημιούργησε μια από τις μεγαλύτερες αυτοκρατορίες της ιστορίας. Η μεγάλη αυτοκρατορία από την Μέση Ανατολή μέχρι την Κορέα και ολόκληρη την Κίνα χωρίστηκε σε διαφορετικά βασίλεια που ενεπλάκησαν σε πολέμους μεταξύ τους. Οι περισσότεροι Μογγόλοι εκτός Μογγολίας αφομοιώθηκαν από τους κατακτημένους λαούς και η λείψανδρη πλέον Μογγολία σε νέους δυναστικούς πολέμους πνίγηκε στο αίμα. Αυτά είναι πάντα τα αποτελέσματα μιας απότομης μεγάλης κατάκτησης. Εμείς οι Έλληνες τα γνωρίζουμε πλέον καλώς αυτά από ότι συνέβη στον Ελληνισμό μετά το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Στην Μογγολία ο βουδισμός ήρθε ως επίσημη θρησκεία τον 16ο αιώνα και αυτό το γεγονός έδωσε εκτός από μια νέα εθνική ταυτότητα και μια σπουδαία καλλιτεχνική ώθηση στη χώρα. Η Μογγολία όμως δεν ήταν πλέον η κυρίαρχη δύναμη της Ασίας. Η ισχυρή φυλή αντί να φέρει από τους κατακτημένους λαούς στην κοιτίδα της δύναμη και γνώση, έμεινε στην ύπαιθρο και στα ger με τα ζώα τους. Τον 17ο αιώνα το βασίλειο των Manch (Μαντζουρία) κατακτά όλη την Μογγολία. Όταν η Μαντζουρία με τη σειρά της κατακτάται από την Κίνα, η τελευταία στέλνει χιλιάδες Κινέζους στην Μογγολία προκειμένου να αλλοιώσει τον πληθυσμό (υπ΄ όψιν εδώ ότι η Μογγολία τότε άρχιζε από τις βόρειες πύλες του Σινικού τείχους). Η Μογγολική ανώτερη τάξη ενώνει πάλι τον λαό και κηρύσσουν ανεξαρτησία το 1911. Η Κίνα αρνείται το γεγονός και συνεχίζει την κατοχή και τον εποικισμό. Οι Μογγόλοι ζητούν βοήθεια από την Δύση, πλην όμως οι Δυτικές Δυνάμεις, αδύναμες μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο αρνούνται κάθε ανάμιξη. Μόνο η Ρωσία του Λένιν δέχεται να βοηθήσει και το 1919 επεμβαίνει και απωθεί τους Κινέζους, πλην όμως η Κίνα διατηρεί την λεγόμενη Εσωτερική Μογγολία με περίπου 10 εκατομμύρια Μογγόλους, μέχρι σήμερα. Η Ρωσική βοήθεια δεν ήταν όμως χωρίς τίμημα. Το 1921 η Μογγολία ανακηρύχτηκε κομμουνιστική και δορυφόρος της Μόσχας. Η Ρωσική επίδραση είναι εμφανής στις μογγολικές πόλεις όπου τα σπίτια και τα κτίρια είναι ρωσικής αρχιτεκτονικής και θυμίζουν ρωσικές ντάτσες. Επίσης εισήχθη το κυριλλικό αλφάβητο και ισχύει μέχρι σήμερα.
Το 1938 στα πλαίσια της οικοδόμησης του σοσιαλισμού η Μόσχα διατάσσει την εξόντωση όλης της μορφωμένης τάξης της Μογγολίας και την θανάτωση 28.000 βουδιστών μοναχών, επίσης την καταστροφή των ναών και όλων των μνημείων του παλαιού πολιτισμού.
Ο τοιουτοτρόπως οικοδομημένος σοσιαλισμός κατέρρευσε το 1991 και από τότε η δημοκρατική και κοινοβουλευτική Μογγολία άνοιξε την πόρτα της στον κόσμο. Η πρωτεύουσα του 1.200.000 ανθρώπων είναι πολύβουη και φωτεινή, θυμίζει δυτικές πρωτεύουσες με σύγχρονα κτίρια και πολλά Ι.Χ. αυτοκίνητα. Ο τουρισμός είναι η τρίτη πλουτοπαραγωγική πηγή και συνεχώς αναπτύσσεται. Η χώρα τελευταία ανακάλυψε μέταλλα και χρυσό και αυτό αναμένεται να δώσει νέα ώθηση στην οικονομία και στην οδοποιία.
Για την ορειβατική ελληνική ιστορία αναφέρω ότι η ελληνική αποστολή του 2011 ήταν η πρώτη που ανέβηκε επιτυχώς το Kiaten Peak των Αλταΐων ορέων της Μογγολίας.
Κλείνοντας, επιθυμώ να εκφράσω τον θαυμασμό μου για τον λαό της μογγολικής υπαίθρου που περήφανοι και ελεύθεροι παραμένουν στην ύπαιθρό τους, αντέχουν τους σκληρούς χειμώνες, ιππεύουν τα άλογά τους διασχίζοντας τη Μεγάλη Στέπα και αποτελούν παράδειγμα για κάθε λαό του κόσμου που επιθυμεί να διατηρήσει τις παραδόσεις και τις αξίες του.

Have your say