< <

Γράμμος – Κιάφα

 Γράμμος ένα  μοναδικής ομορφιάς ορεινό συγκρότημα, ένα πραγματικό μεγαλείο της φύσης με πανέμορφες βουνοκορφές, εντυπωσιακές χαράδρες, αλπικά δάση, άφθονα επιφανειακά νερά, σπάνια χλωρίδα και πανίδα.

Ο Γράμμος, το πρώτο βουνό της βόρειας Πίνδου και τέταρτο σε υψόμετρο ελληνικό βουνό, περιλαμβάνεται στον εθνικό κατάλογο των προτεινόμενων περιοχών για ένταξη στο Εθνικό Δίκτυο «ΝΑΤURΑ 2000» της Ευρωπαϊκής Ένωσης σαν ειδική ζώνη διαχείρισης των σπάνιας χλωρίδας και πανίδας. Ο Γράμμος αποτελεί το βορειότερο τμήμα της οροσειράς της Πίνδου μέσα στον Ελλαδικό χώρο.  Σχηματίζεται από δυο κορυφογραμμές που συναντιούνται κάθετα μεταξύ τους. Η μια οροσειρά είναι σύνορα με την Αλβανία και έχει κατεύθυνση με τις κορφές Μαύρη Πέτρα (2461), Γκόλιο (1934), Κάμενικ (2043). Η άλλη χωρίζει τον νομό Ιωαννίνων με τον νομό Καστοριάς, έχει κατεύθυνση ανατολικά, με τις κορφές Περήφανο (2442) – Γκέσο(2166) – Επάνω Αρρένα (2192) –  Κάτω Αρρένα (2075). Στα νότια έχει όριο τον ποταμό Σαραντάπορο που τον χωρίζει από το Σμόλικα(2637) το δεύτερο ψηλότερο βουνό της Ελλάδας. Στα ανατολικά οι διακλαδώσεις του Αλιάκμονα από την βόρεια πλευρά της την χωρίζουν από τον Τρικλάριο.

Μέσα σε αυτές της κορυφογραμμές φωλιάζουν τρεις υπέροχες κοιλάδες όπου εκεί φωλιάζουν μικρά χωριά, η κοιλάδα της Γράμμουστας που ανήκει στον νομό Καστοριάς και οι κοιλάδες τις Αετομηλίτσας και Πληκατίου που ανήκουν στον νομό Ιωαννίνων. Τα νερά της πρώτης αποστραγγίζονται στον Αλιάκμονα που εδώ έχει τις πηγές του ενώ στην άλλη στον Σαραντάπορο. Στους οπώδες του Γράμμου σε μια εξαίρετη φυσική θέση βρίσκεται  η Αετομηλίτσα (Ντενισκο)δεν θα μπορούσε παρά να αποτελέσει το ορμητήριο εκατοντάδων επισκεπτών απ’ όλη την  Ελλάδα. Χιλιάδες γιδοπρόβατα βόσκουν στα πλούσια βοσκοτόπια. Άλλοτε τα βλέπεις. Άλλοτε πάλι τα μαντεύεις ακούγοντας το σφύριγμα του βοσκού, το γαύγισμα του τσοπανόσκυλου, τα κυπροκούδουνα να αντιλαλούν στις ρεματιές…

Τα καφενεία γεμίζουν κόσμο  οι συζητήσεις δίνουν και παίρνουν. Τούτο το πρόσκαιρο βουητού από το μελίσσι ανθρώπων και ζώων δεν κρατά παρά μόνο μερικούς μήνες. Όσο και η καλοκαιρία στα υψίπεδα του βουνού. Με τα πρώτα σκιρτήματα του χειμώνα κάπου εκεί στις αρχές του Σεπτέμβρη, το χωριό βυθίζεται και πάλι στη σιωπή, ως την επόμενη άνοιξη. Μεγάλες όμως ήταν και οι δοκιμασίες που γνώρισε το Ντένισκο ακόμη και μετά την απελευθέρωση απ’ τους Τούρκους.

Πρωταγωνίστησε κατά την εποχή του 1930 στην εξόντωση των κλεφτών που λυμαίνονταν την περιοχή. Ύστερα χτυπήθηκε από τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο, αλλά κυριολεκτικά διαλύθηκε με τον εμφύλιο πόλεμο.  Εδώ έγιναν σφοδρές μάχες αφού στο χωριό υπήρχε η Κυβέρνηση του βουνού και το αρχηγείο του δημοκρατικού στρατού, υπό τον Μάρκο Βαφειάδη. Οχυρά (πυροβολεία) και οι θέσεις των εγκαταστάσεων (Νοσοκομεία, πεδία βολής, μονοπάτια κλπ.) διασώζονται ακόμη και σήμερα.

Στον δρόμο για την «ΚΙΑΦΑ» (2398 μ)

Ο Γράμμος αποτελούσε πάντα έναν από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς για το σύλλογο μας,  και μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί αναβάσεις σε όλες σχεδόν τις μεγάλες κορφές εκτός της «ΚΙΑΦΑΣ» που καιρό τώρα είχαμε προγραμματίσει για αυτό το καλοκαίρι. Με καλή εκτίμηση για τον καιρό και όχι με ευνοϊκή μετεωρολογική πρόγνωση, αφού εδώ στον Γράμμο στήνεται συχνά πυκνά το «πανηγύρι των κεραυνών», αφήνουμε την Αετομηλίτσα  με το χάραμα 17 άνθρωποι ανηφορίζουμε από τα τελευταία σπίτια του χωριού  ακολουθώντας βόρεια  κατεύθυνση, όπου  θα μας οδηγήσει σε 3 ώρες στην Κιάφα στην ψηλή κορυφή που επιβλητικά  στέκεται πάνω από το χωριό.

Αφήνουμε δεξιά μας το υδραγωγείο του χωριού και αμίλητοι βαδίζουμε απολαμβάνοντας τη πρωινή αύρα του βουνού Στο βάθος, μέχρι εκεί που φτάνει το µάτι, απλώνεται χωρίς τέλος ο χορός των κορυφογραμμών που χρωματίζεται από το απόλυτο γαλάζιο του ουρανού και το επιβλητικό λευκό του σύννεφου που ανεβαίνει από τη κοιλάδα του Σαραντάπορο. Χαμηλότερα από εκεί που κινούμαστε ξανοίγεται η μεγάλη κοιλάδα με τα πρόβατα και τις αγελάδες, το κάθετο μονοπάτι που συναντάμε, πολυπατημένο ενώ μπροστά μας το ανάπτυγμα της κύριας κορυφογραμμής στέκει προκλητικό… Αποφασίζουμε να πάμε  κόντρα στο κωνικό συγκρότημα, αφού η κλίση είναι τεράστια και μας δίνει τη δυνατότητα για μια πιο γρήγορη ανάβαση  και δεν  θα ακολουθήσουμε το μονοπάτι που τραβερσάρει τον όγκο της κορυφής από αριστερά στην κατεύθυνση της Γράμμοστας περνώντας κάτω από τον αυχένα της Κιάφας.

Η θέα προς τα χωριά του Σαραντάπορο καθαρά «αεροπορικού τύπου», τα τσελιγκάτα της κοιλάδας ξεμυτίζουν για την πρωινή βοσκή δίνοντας ζωή στο βουβό τόπο, η κόπωση της ανάβασης μεγάλη, η βαριά αναπνοή μας συντροφεύει τα γόνατα κόβονται στη μεγάλη ανηφοριά  .. Τα συναισθήματα ανάμεικτα, αφού η ομίχλη και το κρύο μας υποδέχονται στην ψηλή κορυφή, που και που ο καιρός ανοίγει το βλέμμα  σκανάρει  τον ορίζοντα με γραφικότερο σημείο την κοιλάδα του Γοργοπόταμου,την κοιλάδα της Γραμμοστας άλλα και τον επιβλητικό όγκο του «2520». Η  κορυφή διαφεντεύει τον Γραμμο,  βρίσκεται ακριβώς στη μέση του βουνού σε πεδίο στενό, όπου οι γκρεμοί καιροφυλακτούν. Τριγύρω από την κορυφή χαλάσματα πολυβολείων και αμπριά, άδεια σκουριασμένα κιβώτια πυρομαχικών από την περίοδο του εμφύλιου σπαραγμού και κάπου εκεί ένα Marlboro με αλβανικές γραμματοσειρές…

Όσον αφορά στην πανίδα, στα απόκρημνα βράχια της αλπικής ζώνης ζουν τα αγριόγιδα, ενώ στις λιμνούλες και τα ρυάκια ζουν τα τρία είδη τριτώνων, με πιο κοινή παρουσία αυτή του αλπικού τρίτωνα. Στην υποαλπική ζώνη του Γράμμου ζουν η πετροπέρδικα, αλλά και η πεδινή πέρδικα και κυνηγούν αρπακτικά όπως ο χρυσαετός, ο πετρίτης και το βραχοκιρκίνεζο. Σε όλη την υποαλπική ζώνη, η βόσκηση είναι από τους βασικότερους παράγοντες διαμόρφωσης της βλάστησης. Παλιότερα η περιοχή είχε το πρόβλημα της υπερβολικής βόσκησης. Στην περιοχή του χωριού Γράμμος που υπάρχει περισσότερη υγρασία, χιόνια και βροχοπτώσεις, η ποώδης βλάστηση είναι πιο ανθεκτική, ενώ στις νότιες πλαγιές της Αετομηλίτσας, λόγω της υπερβόσκησης εμφανίστηκε έντονο το πρόβλημα της διάβρωσης των εδαφών. Σήμερα, με τον περιορισμό της ελεύθερης βοσκής, το πρόβλημα στον νότιο Γράμμο περιορίζεται, ενώ στις βόρειες περιοχές προβλήματα υπερβόσκησης εμφανίζονται μόνο σε λίγες θέσεις γύρω από ορισμένες στάνες.

Ο Γράµµος είναι όρος ανεξερεύνητο και παρθένο. Η φυσική του ομορφιά το καθιστά αξιόλογο στόχο επίσκεψης. Βρίσκεται σχετικά μακριά από αστικά κέντρα και αυτό το έχει γλιτώσει, μέχρι τώρα, από τον βιασµό της μαζικής ανθρώπινης παρέμβασης. Τα χωριά του επιβιώνουν, όσα επιβιώνουν, το καταφέρνουν, κατά κύριο λόγο, μέσα από τις πολύ επίμονες προσπάθειες λίγων ηλικιωμένων. Οι περιορισμένες θέσεις εργασίας αποτρέπουν τους νεότερους να ζήσουν στον τόπο. Αύριο;

Το απροστάτευτο όρος είναι ιδανική λεία για διεθνή συμφέροντα επιθετικής και µη αναστρέψιμης εκμετάλλευσής του. Η μετατροπή του σε θέρετρο για πολυτελείς διακοπές είναι µια εξέλιξη που θα φέρει τα αντίθετα από αυτά που οι υποστηρικτές της υπόσχονται. Στόχος µας θεωρούμε ότι πρέπει να είναι η, κατά το δυνατόν, µη παρεμβατική ανάπτυξη του τόπου, και η ανάδειξη της ιστορικής και φυσικής αξίας του.

Have your say