< <

Από τον Πύργο Ιθώμης στα Κανάλια

Όταν ο καιρός είναι απαγορευτικός για κάποια προγραμματισμένη ανάβαση, συνήθως επιλέγουμε μια σύντομη πεζοπορία σε κάποια γειτονική μας περιοχή. Τελευταία ανακαλύψαμε ενδιαφέρουσες διαδρομές στον δήμο Ιθώμης του γειτονικού μας νομού Καρδίτσας, στις ήπιες απολήξεις των Ανατολικών Αγράφων. Ο Δήμος Ιθώμης βρίσκεται στη δυτική πλευρά του νομού και περιλαμβάνει οχτώ Δημοτικά Διαμερίσματα: Ελληνόπυργο, Καππά, Πύργο Ιθώμης, Άγιο Ακάκιο, Λοξάδα, Χάρμα, Φανάρι, Κανάλια. Στο σύνολό του χαρακτηρίζεται ως ημιορεινός. Είναι δήμος αγροτικός καθώς η πλειοψηφία των κατοίκων απασχολείται στον πρωτογενή τομέα σε ποσοστό 56,98% καλλιεργώντας κυρίως βαμβάκι, σιτηρά, αμπέλια και καπνά, ενώ στον τομέα της κτηνοτροφίας, εκτρέφονται αιγοπρόβατα και βοοειδή. Ο πληθυσμός του δήμου, σύμφωνα με την απογραφή του 1991 ανέρχεται στις 3.636 κατοίκους, ενώ η συνολική του έκταση φτάνει τα 80.491 στρέμματα.

Ο βροχερός καιρός της περασμένης Κυριακής μας οδήγησε στην επανάληψη της προπέρσινης διαδρομής προς τα Κανάλια. Αφετηρία μας το Καππά  που βρίσκεται αμέσως μετά το Μαυρομμάτι, δεξιά του δρόμου που οδηγεί προς Καρδίτσα. Σύμφωνα με την παράδοση, το χωριό ιδρύθηκε από Ιταλούς εποίκους τον 9ο μ.Χ. αιώνα, σε διαφορετική θέση από τη σημερινή και συγκεκριμένα στις θέσεις «Πετριές» και «Δένδρα» όπου και εντοπίζεται η αρχαία πολίχνη Καππούα. Αυτή άρχισε να παρακμάζει στις αρχές του 17ου αιώνα ενώ είχε την ατυχία να σβήσει απότομα εξαιτίας μιας ασθένειας (κατά πάσα πιθανότητα πανούκλα) που έπληξε την περιοχή και ανάγκασε τους κατοίκους να μετακινηθούν μαζικά κατά 1 χλμ. νοτιότερα όπου και δημιούργησαν ένα νέο χωριό με την ονομασία Καππά. Το χωριό αυτό έζησε μέχρι την δεύτερη δεκαετία του 20ου αιώνα οπότε έπρεπε να μετακινηθεί για άλλη μια φορά, στη σημερινή του θέση, εξαιτίας μιας θανατηφόρου ασθένειας (κάποιας μορφής γρίπη ίσως). Δεξιά του δρόμου κυρίως συναντάμε πέτρινα σπίτια τα οποία κατασκευάστηκαν από Ηπειρώτες αλλά και Φαναριώτες χτίστες.  Οι μόνιμοι κάτοικοι του χωριού δεν ξεπερνούν τους 100. Κύρια ενασχόλησή τους είναι η γεωργία και η κτηνοτροφία ενώ έχει και αρκετούς ελεύθερους επαγγελματίες.

Μετά από 1.5 χλμ φτάνουμε στον Πύργο Ιθώμης. Το όνομά του οφείλεται στον πύργο (ακρόπολη) της προομηρικής πόλης Ιθώμη τα ερείπια του οποίου βρίσκονται πλάι στο χωριό. Στην έξοδο του χωριού και μπροστά από την εκκλησία των Αγίων Αποστόλων συναντάμε χωματόδρομο που αφού περάσει μέσα από τα νερά του ποταμού Νέδα ακολουθεί πορεία νότια. Αγνοώντας μια αριστερή διακλάδωση συνεχίζουμε ανηφορικά αφήνοντας αριστερά τα βράχια με τα ερείπια του κάστρου. Ο χωματόδρομος ποτισμένος από τη βροχή βουλιάζει κάτω από τα βήματά μας. Αφήνοντας και μια δεύτερη αριστερή διακλάδωση συνεχίζουμε για να συναντήσουμε τον φαρδύ χωματόδρομο που έρχεται από τον Άγιο Ακάκιο. Μετά από 80’ πορείας φτάνουμε σε θέση θέας όπου υπάρχει ξύλινο κιόσκι για να απολαμβάνει κάποιος την όμορφη θέα στον θεσσαλικό κάμπο. Αριστερά μας το Φανάρι, χτισμένο στις πλαγιές δασωμένου λόφου, σε υψόμετρο 450 μ. Είναι ένα παραδοσιακό χωριό, έδρα του δήμου Ιτάμου. Εδώ βρισκόταν η αρχαία πόλη Ιθώμη, την οποία αναφέρει ο Όμηρος. Στα νεότερα χρόνια γνώρισε μεγάλη εμπορική και οικονομική άνθηση. Η τοπική παραδοσιακή αρχιτεκτονική με τα λιθόκτιστα σπίτια, τα αρχοντικά και τις βρύσες εντυπωσιάζουν τον επισκέπτη. Ενδιαφέρον από αρχιτεκτονικής αλλά και ιστορικής πλευράς, παρουσιάζει το Δημοτικό Σχολείο του χωριού.

Κατηφορίζουμε σε ασφάλτινο πλέον δρόμο προς τα Κανάλια, σίγουρα το ομορφότερα από τα χωριά του δήμου. Η παλιότερη ονομασία του χωριού ήταν Λάσδα. Οι πρώτοι κάτοικοι εγκαταστάθηκαν εδώ γύρω στο δεύτερο μισό του 17ου αιώνα. Το όνομα οφείλεται, σύμφωνα με την παράδοση, στα κανάλια που έφερναν το νερό από τις πηγές στη Μονή Λυκουσάδας, που σήμερα πλέον δεν υπάρχει. Στο χωριό σώζονται ακόμη αρκετά δείγματα παραδοσιακής-ηπειρωτικής αρχιτεκτονικής που συνδυάζονται αρμονικά με τη νεότερη. Τα Κανάλια είναι η ιδιαίτερη πατρίδα του λαογράφου Κίτσου Μακρή. Εδώ λειτουργεί Λαογραφικό Μουσείο από το 1979 το οποίο επιμελήθηκε ο ίδιος ο Μακρής. Πραγματικό στολίδι είναι το Πνευματικό Κέντρο με αίθουσα εκδηλώσεων και βιβλιοθήκη από το 1947. Το πιο εντυπωσιακό κτίσμα που θα αντικρίσει κανείς εδώ είναι η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, τρίκλιτη βασιλική με τρούλο. Αξιόλογες είναι οι πετρόχτιστες βρύσες που φέρουν την ενθύμηση απελευθέρωσης του χωριού από τους Τούρκους. . Τα Κανάλια έφτασαν στο απόγειο της ακμής τους το 1928 όταν αριθμούσαν 2.070 άτομα. Σήμερα ζουν εδώ 800 άτομα που φτάνουν τους 2.000 το καλοκαίρι. Παλιότερα οι κάτοικοι του χωριού ασχολούνταν με την εκτροφή μεταξοσκώληκα και την αμπελουργία, ενώ σήμερα αντλούν το εισόδημά τους κυρίως από τη βαμβακοκαλλιέργεια, την καπνοκαλλιέργεια και την κτηνοτροφία. Στα καφενεία της κεντρικής πλατείας μπορεί κανείς να απολαύσει με την ησυχία του έναν καφέ στη δροσιά που προσφέρουν τα πλατάνια, κάτι που δεν παραλείψαμε και εμείς να κάνουμε.

Have your say